Napad migreny, co robić krok po kroku

Rozpoznaj napad i zadziałaj od razu

Migrena zwykle daje pulsujący ból, częściej po jednej stronie głowy, nasilający się przy wysiłku, któremu towarzyszą nudności oraz nadwrażliwość na światło i dźwięk. U części osób napad poprzedza aura, czyli przemijające zaburzenia widzenia albo czucia. Z czasem większość pacjentów uczy się rozpoznawać swój typowy początek napadu i właśnie ten moment jest sygnałem do działania, a nie dopiero szczyt bólu.

Pierwsza reakcja ma duże znaczenie. Przerwij to, co robisz, ogranicz bodźce i przygotuj się na to, że napad może potrwać kilka godzin. Jeśli masz przy sobie lek doraźny zalecony przez lekarza, to jest moment, żeby go przyjąć. Czekanie w nadziei, że ból sam minie, zwykle działa na Twoją niekorzyść.

Leki doraźne, czyli tryptany na napad

Doraźnie na napad działają tryptany, takie jak sumatryptan i rizatryptan. Obkurczają rozszerzone naczynia mózgowe i hamują uwalnianie substancji odpowiedzialnych za ból, dzięki czemu przerywają napad. To leki na chwilę bólu, a nie na co dzień, i wydawane są wyłącznie na receptę.

Kluczowa jest pora przyjęcia: im wcześniej, tym lepiej. Lek wzięty na początku napadu działa skuteczniej niż wzięty, gdy migrena jest już w pełni rozwinięta. Dzieje się tak między innymi dlatego, że w rozwiniętym napadzie pojawiają się nudności i spowolnienie pracy żołądka, przez co tabletka wchłania się gorzej. Jeśli pierwsza dawka w ogóle nie zadziała na dany napad, nie powtarza się jej dla tego samego napadu. Dawkę można powtórzyć dopiero, gdy ból wcześniej ustąpił, a potem wrócił tego samego dnia, i to nie wcześniej niż po dwóch godzinach, nie przekraczając limitu dobowego z ulotki.

Co pomaga poza lekami

Leki to nie wszystko. W trakcie napadu wielu osobom pomagają proste działania, które warto połączyć z leczeniem doraźnym.

• Odpocznij w cichym i zaciemnionym pomieszczeniu, bo światło i dźwięk nasilają ból.
• Zadbaj o nawodnienie, zwłaszcza jeśli pojawiają się nudności lub wymioty.
• Chłodny okład na czoło lub kark bywa przyjemny i przynosi ulgę.
• Ogranicz ekrany i intensywne bodźce, dopóki napad nie minie.
• Jeśli możesz, zdrzemnij się, bo sen często skraca napad.

Te sposoby nie zastępują leku doraźnego przy silnym napadzie, ale realnie wspierają jego działanie i pomagają przetrwać najgorsze godziny.

Gdy sam lek nie wystarcza

U części osób sam tryptan nie daje pełnej ulgi. Wtedy lekarz może zalecić połączenie go z niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym, na przykład z ibuprofenem lub naproksenem, bo oba leki działają na różne elementy napadu. To nie to samo co łączenie dwóch tryptanów, którego się nie robi. Zanim zaczniesz łączyć leki na własną rękę, omów to z lekarzem, bo liczą się przeciwwskazania do leków przeciwzapalnych oraz łączna liczba dni z lekami w miesiącu.

Problemem bywają też silne nudności i wymioty, które nie pozwalają tabletce się wchłonąć. W takiej sytuacji sensowne bywają inne postacie leku: sumatryptan występuje jako zastrzyk podskórny o najszybszym działaniu oraz jako aerozol do nosa, a rizatryptan dostępny jest jako liofilizat rozpuszczany w ustach bez popijania wodą. Jeśli tabletki zawodzą przez wymioty, zgłoś to lekarzowi, bo rozwiązaniem jest zmiana postaci, a nie większa dawka.

Czego nie robić podczas napadu

Kilka błędów potrafi wydłużyć napad albo zaszkodzić.

• Nie łącz tryptanu z innym tryptanem ani z lekami z grupy ergotaminy.
• Nie powtarzaj dawki tryptanu, jeśli pierwsza w ogóle nie zadziałała na dany napad.
• Nie sięgaj po leki doraźne kilkanaście dni w miesiącu, bo grozi to bólem głowy z nadużywania leków.
• Nie prowadź samochodu, jeśli po leku odczuwasz senność lub zawroty głowy.
• Nie ignoruj alkoholu, który sam bywa wyzwalaczem migreny i nasila senność po tryptanie.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem

Większość napadów migreny, choć bardzo uciążliwych, nie jest groźna dla życia. Są jednak sytuacje, w których ból głowy nie jest typową migreną i wymaga pilnej pomocy. Skorzystaj z pilnej pomocy medycznej, a w razie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod numer 112, jeśli pojawi się:

• nagły, bardzo silny, najgorszy w życiu ból głowy, który narasta w kilka sekund,
• ból z wysoką gorączką i sztywnością karku,
• osłabienie kończyny, zaburzenia mowy, widzenia lub utrata przytomności,
• ból głowy po urazie głowy,
• ból inny niż Twoje zwykłe napady albo znacznie od nich silniejszy.

Skontaktuj się też z lekarzem spokojnie, poza sytuacją nagłą, jeśli napady stają się częstsze, silniejsze albo przestają reagować na dotychczasowe leczenie. To sygnał, że schemat warto przejrzeć.

Jak przygotować się na kolejny napad

Migrena bywa nawracająca, więc dobrze mieć plan zawczasu. Warto notować, kiedy pojawiają się napady, co je poprzedza i jak reagują na leczenie, oraz pilnować, żeby zawsze mieć dostępny lek doraźny. Jeśli nie masz jeszcze zaleconego leku na napad, można to załatwić bez wychodzenia z domu: sumatryptan i inne tryptany są dostępne wyłącznie na receptę, a e-receptę można uzyskać online po konsultacji z lekarzem, który oceni wskazania i przeciwwskazania.

Najczęstsze pytania o napad migreny