Czy migrena z aurą jest niebezpieczna? Ryzyko udaru i kiedy pilnie do lekarza

Krótka odpowiedź: groźny bywa nie napad, tylko okoliczności

Sama aura migrenowa to przemijająca fala zmian pobudliwości kory mózgu, a nie uszkodzenie tkanki. Objawy, choć potrafią przerazić, są odwracalne i cofają się w pełni, zwykle w ciągu godziny. Dlatego typowy napad migreny z aurą, mimo że bardzo uciążliwy, nie jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Więcej o tym, jak taka aura wygląda od środka, znajdziesz w tekście o tym, jak widzi osoba z migreną z aurą.

Niepokój wokół tej postaci migreny bierze się z dwóch osobnych spraw. Pierwsza to fakt, że migrena z aurą, rozpatrywana w skali lat, wiąże się z nieco wyższym ryzykiem udaru niedokrwiennego. Druga to sytuacje ostre, w których objawy neurologiczne bywają nie aurą, lecz udarem lub jego zapowiedzią. Oba wątki da się jednak ogarnąć spokojną wiedzą, zamiast lękiem przy każdym mroczku.

Migrena z aurą a ryzyko udaru

Badania obserwacyjne konsekwentnie pokazują, że osoby z migreną z aurą mają wyższe względne ryzyko udaru niedokrwiennego niż osoby bez migreny, orientacyjnie około dwukrotnie. Kluczowa jest tu jednak różnica między ryzykiem względnym a bezwzględnym. U młodej, zdrowej osoby bez innych obciążeń bezwzględne ryzyko udaru pozostaje niskie, bo dwa razy więcej z małej liczby to wciąż niewiele. Migrena bez aury takiego związku praktycznie nie wykazuje, dlatego to właśnie obecność aury ma znaczenie.

Ryzyko przestaje być tylko teoretyczne, gdy na migrenę z aurą nakładają się dodatkowe czynniki. Najważniejsze z nich to:

• palenie papierosów,
• dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna zawierająca estrogen,
• nadciśnienie tętnicze i podwyższony cholesterol,
• wiek powyżej 35 lat, zwłaszcza w połączeniu z powyższymi,
• bardzo częste napady z aurą.

Te czynniki nie sumują się prosto, lecz potrafią się wzmacniać. Dobra wiadomość jest taka, że większość z nich da się ograniczyć, a część usunąć całkowicie.

Antykoncepcja z estrogenem i palenie, czyli to, na co masz wpływ

Dla kobiet z migreną z aurą to najważniejszy praktyczny wniosek z całego tekstu. Dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna z estrogenem, czyli tabletki dwuskładnikowe, plaster i krążek dopochwowy, sama w sobie nieco podnosi ryzyko udaru niedokrwiennego. U kobiety, która ma już migrenę z aurą, oba ryzyka się dodają, dlatego tej metody zwykle się nie zaleca. Nie oznacza to końca antykoncepcji, bo istnieją metody bez estrogenu, na przykład preparaty wyłącznie z progestagenem czy wkładki. Wątek ten rozwijamy na stronie o migrenie z aurą.

Palenie działa w tym układzie najgorzej. Papierosy same uszkadzają naczynia, a w połączeniu z migreną z aurą i estrogenową antykoncepcją ryzyko rośnie wielokrotnie. Rzucenie palenia to pojedyncza decyzja, która realnie obniża zagrożenie, zwłaszcza u kobiet po 35. roku życia.

Aura czy udar, na co zwrócić uwagę

Największe realne niebezpieczeństwo to nie sama migrena, lecz pomylenie udaru z aurą i zignorowanie objawów. Aura i wczesny udar bywają podobne, ale różni je sposób, w jaki się rozwijają.

Zestawienie orientacyjne. W razie wątpliwości traktuj objawy jak udar i wezwij pomoc, bo w udarze liczy się każda minuta.

Osłabienie albo niedowład kończyny to nie jest typowa aura. Bywa objawem rzadkiego podtypu, czyli migreny hemiplegicznej, ale przede wszystkim może oznaczać udar, dlatego zawsze wymaga pilnej oceny.

Kiedy pilnie do lekarza, a kiedy umówić wizytę spokojnie

Część sytuacji nie może czekać. Skorzystaj z pilnej pomocy, a przy nagłym zagrożeniu życia dzwoń pod numer 112, jeśli pojawi się:

Poza stanem nagłym warto umówić wizytę planowo, gdy aury pojawiają się po raz pierwszy, gdy zmienia się ich charakter, gdy występują coraz częściej albo gdy aura pojawia się bez późniejszego bólu głowy. To sygnały, że schemat leczenia i ocenę ryzyka warto przejrzeć na spokojnie.

Jak zmniejszyć ryzyko przy migrenie z aurą

Nad częścią czynników masz realną kontrolę, a kilka prostych decyzji obniża zagrożenie powikłaniami.

• Nie pal papierosów, a jeśli palisz, potraktuj rzucenie priorytetowo
• Przy migrenie z aurą wybieraj antykoncepcję bez estrogenu, dobraną z lekarzem
• Kontroluj ciśnienie tętnicze, masę ciała i poziom cholesterolu
• Lecz napady wcześnie i we właściwej dawce, zamiast nadużywać leków doraźnych
• Przy częstych napadach zapytaj lekarza o profilaktykę, na przykład topiramat

Leczenie doraźne napadu wygląda tak samo jak w migrenie bez aury. Łagodne bóle często ustępują po lekach bez recepty, a silniejsze przerywają tryptany na receptę, takie jak sumatryptan i rizatryptan, przyjęte na początku fazy bólu. Jak zareagować na sam początek napadu, opisujemy w poradniku napad migreny, co robić. Tryptany i leki profilaktyczne wydawane są wyłącznie na receptę, między innymi dlatego, że mają przeciwwskazania sercowo-naczyniowe. O ich doborze i o ocenie ryzyka udaru zawsze decyduje lekarz, a e-receptę na dobrany lek można dziś uzyskać także online, po konsultacji i wypełnieniu wywiadu medycznego.

Najczęstsze pytania o bezpieczeństwo migreny z aurą