Jak widzi osoba z migreną z aurą?

Co dzieje się z widzeniem podczas aury

Choć objaw rozgrywa się przed oczami, jego źródłem nie jest oko, tylko mózg. Aura wzrokowa powstaje w korze wzrokowej z tyłu głowy, przez którą przechodzi wtedy przejściowa fala zmiany pobudliwości komórek nerwowych. To dlatego zaburzenie obejmuje ten sam fragment pola widzenia w obu oczach naraz, mimo że pacjentowi często wydaje się, że coś dzieje się z jednym okiem. Prostym sprawdzianem jest zasłonięcie jednego oka: jeśli objaw nadal jest widoczny drugim okiem, mówimy o typowej aurze korowej.

Ważne jest też to, że aura nie oznacza uszkodzenia. Fala pobudzenia i zahamowania przechodzi przez korę i mija bez śladu, dlatego widzenie po napadzie wraca do normy. Objawy potrafią jednak wyglądać dramatycznie, zwłaszcza za pierwszym razem, i bywają mylone z problemem samego oka albo z udarem. Dokładny opis całej postaci choroby znajdziesz na stronie o migrenie z aurą.

Migoczący mroczek i zygzaki, czyli klasyczny obraz aury

Najbardziej charakterystyczny obraz aury to tak zwany mroczek migoczący. Zaczyna się niepozornie, od małej migającej plamki blisko punktu, na który patrzysz. Przez kolejne kilkanaście do kilkudziesięciu minut plamka powoli się powiększa, przybiera kształt łuku lub litery C i przesuwa się w stronę brzegu pola widzenia. Jej krawędź faluje i błyszczy, tworząc zygzakowaty, migający wzór.

Te jasne, łamane linie bywają porównywane do zarysu murów obronnych, stąd fachowa nazwa spektrum fortyfikacyjne. W codziennych opisach pacjenci mówią o migających zygzakach, drgającej mozaice albo o obrazie jak zza rozgrzanego powietrza nad asfaltem. W samym środku powiększającego się łuku często pojawia się obszar, w którym obrazu w ogóle nie widać albo jest przyćmiony i rozmyty. Dlatego jedna osoba opisze aurę głównie jako migotanie i błyski, a inna jako dziurę, przez którą znika fragment tekstu czy czyjejś twarzy.

Poza pełnym mroczkiem wzrokowa aura potrafi dać też mniej rozbudowane objawy. Bywają to pojedyncze błyski i rozbłyski światła, migotanie na obwodzie pola widzenia albo wrażenie, że część obrazu jest zafalowana lub jaśniejsza niż reszta.

Objawy dodatnie i ubytkowe, co się pojawia, a czego brakuje

Zaburzenia widzenia w aurze dzieli się na dwie grupy, a ich kolejność jest dość typowa. Najpierw pojawiają się objawy dodatnie, czyli coś, czego normalnie nie ma: migające światła, zygzaki, błyski. Dopiero po nich przychodzą objawy ubytkowe, czyli brak części obrazu, mroczek albo zamazany fragment pola widzenia.

• Objawy dodatnie: migoczące zygzaki, jasne linie, błyski i rozbłyski światła, drgająca mozaika na skraju widzenia.
• Objawy ubytkowe: ciemna lub rozmyta plama, wypadający fragment pola widzenia, wrażenie patrzenia przez zaparowaną szybę.

Ta sekwencja, od migotania do ubytku, jest jedną z cech, które pomagają odróżnić aurę od objawów udaru. W udarze ubytek pojawia się od razu i nagle, bez wcześniejszej fazy migających świateł.

Ile trwają zaburzenia widzenia i jak się kończą

Aura wzrokowa nie pojawia się w pełni od razu. Jej istotą jest stopniowe narastanie, zwykle przez ponad 5 minut, a cały objaw trwa najczęściej od 5 do 60 minut, po czym całkowicie ustępuje. Charakterystyczny jest przy tym marsz: mroczek powoli się przesuwa i powiększa, wędrując przez pole widzenia, zamiast stać w jednym miejscu.

Po zniknięciu objawów wzrokowych, najczęściej w ciągu godziny, pojawia się pulsujący ból głowy z nudnościami i nadwrażliwością na światło. U części osób, zwłaszcza starszych, aura zdarza się bez następującego po niej bólu, co potocznie nazywa się migreną oczną bez bólu głowy. Nawet taki bezbolesny przebieg, jeśli pojawia się pierwszy raz, warto potwierdzić u lekarza.

Oba oczy czy jedno, aura wzrokowa a migrena siatkówkowa

Ponieważ typowa aura powstaje w mózgu, obejmuje pole widzenia obu oczu. Osobną i znacznie rzadszą sytuacją jest migrena siatkówkowa, w której przemijające zaburzenie widzenia, migotanie albo krótka utrata obrazu dotyczy wyłącznie jednego oka. Różnica nie jest tylko formalna: objaw ograniczony do jednego oka, który znika po jego zasłonięciu, zawsze wymaga oceny lekarza, bo za jednooczną utratą widzenia mogą kryć się przyczyny naczyniowe.

W praktyce najprostsza wskazówka brzmi tak: aura, którą widać obojgiem oczu i która narasta oraz wędruje przez kilka minut, przemawia za typową migreną z aurą. Nagła utrata widzenia w jednym oku to inny sygnał i nie należy jej lekceważyć.

Aura wzrokowa a udar, jak je odróżnić

Objawy aury i objawy udaru czy przemijającego niedokrwienia mózgu bywają podobne, dlatego umiejętność ich rozdzielenia jest ważna. Aurę migrenową cechuje stopniowe narastanie w ciągu minut, wędrowanie objawów oraz to, że najpierw pojawia się migotanie i zygzaki, a dopiero potem mroczek. Całość mija w ciągu godziny.

Za udarem przemawia natomiast nagły początek w ciągu sekund oraz objawy głównie ubytkowe: opadnięcie kącika ust, osłabienie ręki, zaburzenia mowy albo nagła utrata części widzenia bez wcześniejszych błysków. W takiej sytuacji liczy się czas, dlatego przy nagłych objawach neurologicznych trzeba dzwonić pod numer 112. Osobnym, rzadkim podtypem jest migrena z osłabieniem połowy ciała, czyli migrena hemiplegiczna, którą zawsze prowadzi lekarz.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Zdecydowana większość epizodów aury, choć niepokojących, nie zagraża zdrowiu i mija samoistnie. Są jednak sytuacje, w których zaburzenia widzenia wymagają oceny lekarza, a część z nich pilnej.

• pierwsza w życiu aura, zwłaszcza gdy pojawia się w starszym wieku,
• nagła utrata widzenia lub objaw dotyczący tylko jednego oka,
• aura trwająca dłużej niż godzinę albo taka, która nie ustępuje,
• zaburzeniom widzenia towarzyszy osłabienie kończyny, drętwienie połowy ciała lub trudności z mową,
• napady stają się częstsze, silniejsze albo wyraźnie zmienił się ich charakter.

Poza sytuacjami nagłymi migreną z aurą warto zająć się spokojnie, bo dobrze prowadzona daje się kontrolować. Doraźnie napad przerywają leki, w tym tryptany na receptę, takie jak sumatryptan i rizatryptan, przyjmowane najlepiej na początku fazy bólu, a nie w trakcie samej aury. O tym, jak zareagować na początek napadu, piszemy w tekście napad migreny, co robić. Receptę na lek dobrany do Twoich napadów można dziś uzyskać także online, po konsultacji i wypełnieniu wywiadu medycznego, a o rozpoczęciu leczenia zawsze decyduje lekarz.

Najczęstsze pytania o widzenie w migrenie z aurą