Migrena oczna - objawy wzrokowe, przyczyny i leczenie

Czym jest migrena oczna

Migrena oczna nie jest osobnym rozpoznaniem z podręcznika, tylko potoczną nazwą, którą pacjenci opisują napad migreny z wyraźnymi objawami wzrokowymi. W praktyce najczęściej chodzi o migrenę z aurą wzrokową. Aura to zespół przemijających objawów neurologicznych, które poprzedzają ból głowy lub mu towarzyszą, a objawy wzrokowe są wśród nich zdecydowanie najczęstsze.

Objawy aury wzrokowej powstają w korze wzrokowej mózgu, a nie w samym oku. To istotne, bo tłumaczy, dlaczego zaburzenie zwykle obejmuje oba oczy jednocześnie, nawet gdy pacjentowi wydaje się, że dotyczy tylko jednego. Osobną, znacznie rzadszą jednostką jest migrena siatkówkowa, która obejmuje wyłącznie jedno oko. Do różnic wracamy w dalszej części.

Objawy wzrokowe migreny ocznej

Objawy pojawiają się zwykle nagle i narastają w ciągu kilku minut, po czym samoistnie ustępują, najczęściej w czasie krótszym niż godzina. Bywają bardzo charakterystyczne.

• Mroczek migoczący, czyli jasny, migający punkt lub plama, która powiększa się i przesuwa w polu widzenia.
• Zygzaki i błyszczące linie przypominające zarysy fortyfikacji, wędrujące od środka pola widzenia ku obwodowi.
• Błyski światła, migotanie i drobne rozbłyski (fotopsje).
• Ubytek w polu widzenia, czyli obszar, w którym chwilowo nie widać obrazu.

Po ustąpieniu objawów wzrokowych zwykle pojawia się pulsujący, często jednostronny ból głowy z nadwrażliwością na światło i dźwięk. Zdarza się jednak sama aura bez bólu, nazywana czasem migreną oczną bez bólu głowy, która częściej występuje u osób starszych. Nawet gdy napad przebiega bez bólu, pierwszy taki epizod wymaga oceny lekarza.

Migrena oczna, aura i migrena siatkówkowa - jak je odróżnić

Wokół tych nazw jest sporo zamieszania, dlatego warto uporządkować trzy pojęcia. Migrena oczna i aura wzrokowa nie są przeciwieństwami; aura wzrokowa to po prostu medyczna nazwa objawów, które potocznie opisuje się jako migrenę oczną. Czymś innym jest natomiast rzadka migrena siatkówkowa.

Pomocny jest prosty test. Zasłoń na chwilę jedno oko, potem drugie. Jeśli zaburzenie widzenia utrzymuje się niezależnie od tego, które oko zasłonisz, dotyczy obu oczu i przemawia za aurą powstającą w mózgu. Jeśli objaw znika, gdy zasłonisz jedno konkretne oko, a wraca po jego odsłonięciu, może być ograniczony do jednego oka. To wymaga pilnej oceny lekarza, bo przyczyną bywają także choroby samego oka lub naczyń.

Przyczyny i czynniki wyzwalające

Bezpośrednią przyczyną objawów aury jest przejściowa fala pobudzenia, a potem zahamowania czynności kory mózgu, nazywana rozprzestrzeniającą się depresją korową. Przesuwa się ona przez korę wzrokową, co odpowiada wędrującemu charakterowi objawów. Skłonność do migreny jest w dużej części uwarunkowana genetycznie, a konkretne napady wyzwalają czynniki, które u każdego bywają nieco inne.

• Stres, a u części osób także okres odprężenia po nim.
• Niedobór lub nadmiar snu oraz zmęczenie.
• Pominięty posiłek, głód i odwodnienie.
• Wahania hormonalne, zwłaszcza związane z miesiączką.
• Alkohol, w tym czerwone wino, oraz niektóre pokarmy.
• Jaskrawe lub migające światło i długa praca przy ekranie.

Prowadzenie krótkiego dzienniczka napadów pomaga rozpoznać własne wyzwalacze i ograniczyć kontakt z nimi. O roli codziennych nawyków i jedzenia piszemy w osobnym poradniku o diecie przy migrenie.

Kiedy migrena oczna wymaga pilnej oceny

Objawy wzrokowe potrafią wyglądać jak migrena, a mieć poważniejszą przyczynę, na przykład przemijające niedokrwienie mózgu, udar, odwarstwienie siatkówki czy zamknięcie tętnicy w oku. Dlatego część sytuacji wymaga pilnej pomocy, a nie czekania, aż objawy same miną.

Rozpoznanie migreny ocznej stawia lekarz dopiero po wykluczeniu innych przyczyn. Sama recepta online na kontynuację leczenia migreny nie zastępuje pierwszej diagnostyki ani badania okulistycznego czy neurologicznego.

Leczenie migreny ocznej

Sama aura wzrokowa zwykle nie wymaga leczenia, bo ustępuje samoistnie w ciągu kilkudziesięciu minut. W czasie objawów pomaga odpoczynek w cichym, zaciemnionym miejscu. Leczenie farmakologiczne dotyczy migreny jako całości, przede wszystkim fazy bólu głowy.

W leczeniu doraźnym napadu stosuje się tryptany, na przykład sumatryptan lub rizatryptan. Przyjmuje się je zwykle na początku fazy bólu, a nie w trakcie samej aury. Gdy napady są częste, lekarz może zaproponować leczenie profilaktyczne, na przykład topiramat, które zmniejsza liczbę napadów w miesiącu.

Najczęstsze pytania o migrenę oczną