Migrena szyjna a migrena klasyczna - jak odróżnić ból z odcinka szyjnego

Czym jest migrena szyjna i dlaczego to mylące określenie

Wiele osób opisuje swój ból głowy jako migrenę szyjną, bo zaczyna się on w karku i wędruje wyżej. W słowniku medycznym takie rozpoznanie jednak nie istnieje. To, co potocznie nazywamy migreną szyjną, odpowiada najczęściej bólowi głowy szyjnopochodnemu. Jest to tak zwany wtórny ból głowy, czyli objaw problemu z odcinka szyjnego, a nie schorzenie mózgu.

Ta różnica nie jest tylko formalna, bo od źródła bólu zależy leczenie. Klasyczna migrena to pierwotna choroba neurologiczna, w której ból rodzi się w samym układzie nerwowym. Ból szyjnopochodny powstaje w strukturach szyi i dopiero stamtąd jest odczuwany w głowie. Mówiąc wprost, w jednym przypadku problemem jest mózg, a w drugim kręgosłup szyjny, choć oba dają ból umiejscowiony w tym samym miejscu.

Skąd bierze się ból z odcinka szyjnego

Za ból szyjnopochodny odpowiadają górne segmenty szyi, w praktyce trzy pierwsze kręgi i połączone z nimi stawy, krążki międzykręgowe, mięśnie oraz nerwy potyliczne. Kluczem jest zjawisko zwane konwergencją. Włókna czuciowe z górnej części szyi i z głowy docierają do tego samego ośrodka w pniu mózgu, wspólnego z nerwem trójdzielnym. Kiedy struktury szyi są podrażnione, mózg odbiera to jako ból w głowie, choć realne źródło leży niżej.

Do przeciążenia szyi prowadzą zwykle codzienne, powtarzalne obciążenia. Najczęstsze z nich to:

• długa praca przy biurku i przy telefonie z głową pochyloną do przodu,
• utrwalona wadliwa postawa i napięcie mięśni karku,
• przebyty uraz szyi, na przykład typu smagnięcia biczem po stłuczce,
• zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, które nasilają się z wiekiem.

Warto dodać, że same zmiany zwyrodnieniowe w badaniach obrazowych są bardzo częste również u osób bez bólu głowy. Ich obecność na zdjęciu nie przesądza więc, że to one są przyczyną. Dlatego rozpoznanie stawia się na podstawie obrazu dolegliwości i badania szyi, a nie samego wyniku RTG czy rezonansu.

Migrena szyjna a migrena klasyczna, różnice

Oba bóle potrafią być silne i jednostronne, więc na pierwszy rzut oka bywają podobne. Uważnie zebrany wywiad zwykle je jednak rozdziela. Poniższa tabela zestawia typowe cechy każdego z nich.

Zestawienie orientacyjne. U jednej osoby oba bóle mogą współistnieć, a rozpoznanie stawia lekarz na podstawie całego obrazu. Więcej o samej migrenie znajdziesz w tekście co to jest migrena.

Uwaga, ból karku bywa też częścią migreny

Najczęstsza pomyłka polega na tym, że sam ból karku uznaje się za dowód na pochodzenie szyjne. Tymczasem sztywny, obolały kark jest bardzo częstym elementem napadu migreny i towarzyszy nawet większości chorych. Bywa zwiastunem, który wyprzedza ból głowy o kilka godzin, albo pojawia się w szczycie napadu. Obecność dolegliwości karku sama w sobie nie rozstrzyga więc, czy mamy do czynienia z migreną, czy z bólem szyjnopochodnym.

Zdarza się również, że oba problemy nakładają się na siebie. Osoba z migreną może mieć jednocześnie przeciążony odcinek szyjny, a jedno napędza drugie. Rozplątanie tego wymaga oceny lekarza, który zbada ruchomość szyi, sprawdzi objawy towarzyszące i prześledzi, co wyzwala ból. Objawy typowej migreny opisujemy szerzej na stronie migrena, objawy.

Jak leczy się ból głowy szyjnopochodny

Skoro źródłem bólu jest szyja, to na niej skupia się leczenie. Podstawą, o najlepiej udokumentowanej skuteczności, jest fizjoterapia. Obejmuje ona terapię manualną, ćwiczenia wzmacniające i rozluźniające mięśnie szyi oraz naukę prawidłowej postawy i ergonomii pracy. Poprawa nie przychodzi z dnia na dzień, ale to właśnie ta droga daje najtrwalszy efekt.

Leki przeciwbólowe, jak ibuprofen czy paracetamol, przynoszą tu jedynie doraźną i ograniczoną ulgę. Nie usuwają przyczyny, a przy częstym stosowaniu same mogą podtrzymywać ból głowy. W opornych przypadkach specjalista rozważa zabiegi celowane, na przykład blokadę nerwu potylicznego. Co istotne, leki swoiste dla migreny, czyli tryptany, na czysty ból szyjnopochodny zwykle nie działają, bo nie jest to migrena.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy lekarz ustali, że za dolegliwościami stoi jednak migrena, także ta przebiegająca z bólem karku. Wtedy w grę wchodzą leki na migrenę. Doraźnie na napad stosuje się tryptany, takie jak sumatryptan i rizatryptan, a przy częstych napadach lekarz rozważa profilaktykę, na przykład topiramat. Wszystkie one wydawane są wyłącznie na receptę, po ocenie wskazań i przeciwwskazań.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Do lekarza warto się wybrać, gdy bóle głowy się powtarzają, nasilają lub przestają reagować na dotychczasowe sposoby. Ustalenie, czy to ból od szyi, migrena, czy oba naraz, jest punktem wyjścia do skutecznego leczenia i pozwala uniknąć miesięcy błądzenia.

Część sytuacji wymaga jednak pilnej pomocy, bo ból głowy nie jest wtedy ani migreną, ani zwykłym bólem od kręgosłupa. Skorzystaj z pilnej pomocy, a w razie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod numer 112, jeśli pojawi się:

• nagły, najgorszy w życiu ból głowy, który narasta w kilka sekund,
• ból głowy z gorączką i sztywnością karku, bo może to być objaw zapalenia opon mózgowych,
• osłabienie kończyny, zaburzenia mowy, widzenia lub utrata przytomności,
• ból głowy lub silny ból karku po urazie głowy lub szyi,
• ból zupełnie inny niż Twoje dotychczasowe dolegliwości.

Najczęstsze pytania o migrenę szyjną